Misschien ben jij succesvol geworden met je hoofd: analyseren, hard werken, doorgaan. En toch merk je dat er patronen zijn die je niet met je hoofd opgelost krijgt. Dat je je klein houdt in situaties waarin je zou willen staan. Dat je hart op slot lijkt te zitten, of dat je weinig voelt terwijl er van alles gebeurt. Grote kans dat dit jouw karakterstructuur is: een overlevingsmechanisme dat ooit in je lichaam is ontstaan en dat je niet los kunt zien van hechtingstrauma
Een karakterstructuur is een overlevingsmechanisme met bijbehorende conditioneringen, gevormd doordat trauma zich tijdens je vroege ontwikkeling opslaat in je lichaam. Trauma wordt op zeven plekken in het lichaam opgeslagen en elke plek correspondeert met een eigen overlevingsmechanisme.
In dit blog lees je wat een karakterstructuur precies is, op welke zeven plekken trauma zich opslaat, hoe een karakterstructuur ontstaat, waarom je die niet los kunt zien van hechtingstrauma en wat het betekent voor je gezondheid, je relaties en je succes.
Wat is een karakterstructuur?
Een karakterstructuur is de vaste vorm die jouw overleving heeft aangenomen: onverwerkte emoties die als een pantser in je lichaam zijn gaan vastzitten, gekoppeld aan overlevingsmechanismen en conditioneringen.
Een goede traumatherapeut kan direct bij jou zien waar trauma ligt opgeslagen. Wilhelm Reich, de godfather van de karakterstructuren, heeft ons geleerd dat trauma op zeven plekken in het lichaam wordt opgeslagen. De plek waar het trauma wordt opgeslagen, correspondeert met een overlevingsmechanisme.
We kunnen dus stellen dat het trauma dat in je lichaam wordt opgeslagen, ook jouw karakterstructuur vormt. En een karakterstructuur is gelinkt aan conditioneringen, want trauma kun je niet los zien van conditioneringen en dissociatie.
Iedere plek waar het trauma ligt opgeslagen, is verbonden met een overlevingsmechanisme en conditioneringen. En als het in je lichaam zit, wordt het een pantser.
Op welke zeven plekken slaat trauma zich op in je lichaam?
Trauma wordt opgeslagen op zeven plekken: de ogen, de kaak, de keel, de borst, het middenrif, de buik en baarmoeder, en de benen. Elke plek is verbonden met een eigen overlevingsmechanisme en eigen conditioneringen.
- De ogen
- De kaak
- De keel: hier blokkeert de levensenergie bij mensen die hun emoties hebben weggeslikt. Zij voelen vaak een soort slijmprop in de keel en hebben hun ware expressie niet kunnen tonen.
- De borst: hier wordt het hart gesloten, omdat het kind te veel pijn heeft.
- Het middenrif: ligt het trauma hier, dan snijd je jezelf eigenlijk af van ieder gevoel en iedere emotie. Deze komt heel vaak voor.
- De buik en de baarmoeder
- De benen
De eerste structuren heb ik al voor je uitgewerkt: lees hoe trauma zich vastzet in de oogbelt bij het schizoïde karakterprofiel, hoe de rol van het brave meisje ontstaat en wat er gebeurt in de keelbelt. De overige structuren volgen.
Hoeveel karakterstructuren zijn er: vijf, zes of zeven?
Dat hangt af van de school die je volgt. Wilhelm Reich beschreef er oorspronkelijk vijf, zijn leerling Alexander Lowen werkte met zes, en er zijn stromingen die er zeven onderscheiden, gekoppeld aan de zeven plekken in het lichaam. Ik werk met zeven karakterstructuren.
In de klassieke vakliteratuur kom je deze namen tegen: de schizoïde structuur (ontstaan rond de vroegste fase, terugtrekken uit contact), de orale structuur (tekort aan koestering, moeite met ontvangen en vasthouden), de symbiotische structuur (geen eigen ruimte mogen innemen), de psychopathische of controlerende structuur (controle houden om niet gekwetst te worden), de masochistische structuur (aanpassen en dragen, jezelf wegcijferen) en de rigide structuur (presteren om liefde te verdienen, het hart op slot).
Iedere structuur is in de kern hetzelfde verhaal: een kind dat zich moest aanpassen aan wat er niet was, en een lichaam dat die aanpassing heeft vastgelegd.
Hoe ontstaat een karakterstructuur?
Een karakterstructuur ontstaat door langdurige, stelselmatige traumatisering in je vroege ontwikkeling: vanaf de conceptie tot ongeveer je zevende jaar.
Het kan al in de baarmoeder starten, bij de conceptie of na de geboorte, maar het is in ieder geval in de ontwikkelingsfase tot zeven jaar. Vroegkinderlijk trauma is vaak stelselmatig: een langdurige emotionele verwaarlozing, ouders die emotioneel niet beschikbaar waren, of een langdurige afwijzing. En zo kun jij voor jezelf invullen wat er langdurig heeft afgespeeld in jouw kindertijd.
Wat gebeurt er dan als een kind getraumatiseerd wordt? Dan houd je je adem in, of half in en onderdruk je je emoties. Doe je dat stelselmatig, dan blijven de ademhaling en de emoties ergens stagneren, en dat blokkeert de levensenergie. Die onverwerkte emoties gaan vastzitten in jouw lichaam: dat is de pantsering. En die pantsering zorgt ervoor dat de levensenergie niet meer kan stromen.
Achter die beschermingspatronen kan een diep gevoel van verlatenheid schuilgaan. In mijn artikel over hechtingstrauma en eenzaamheid leg ik uit waarom veiligheid en vertrouwen zo belangrijk zijn.
Waarom kun je karakterstructuren niet los zien van hechtingstrauma?
Omdat een karakterstructuur ontstaat als antwoord op hechtingstrauma: de manier waarop jouw lichaam zich heeft aangepast aan wat er in je vroegste relaties gebeurde.
Andere woorden voor hechtingstrauma zijn ontwikkelingstrauma, vroegkinderlijk trauma, moederwond, vaderwond of complex trauma. Jouw karakterstructuur is dus geen persoonlijkheidskenmerk waar je mee geboren bent, maar het lichamelijke antwoord op wat er in die vroege jaren met je gebeurde.
Daarom zie je hem ook terug in je hechtingsstijl: in hoe je je verbindt, hoe je afstand houdt en wat je doet zodra iemand dichtbij komt. En heel vaak ligt aan de basis daarvan een moederwond of vaderwond.
Een karakterstructuur kan ook zichtbaar worden in de manier waarop je verbinding aangaat. Zo kan een vermijdende hechtingsstijl samengaan met de neiging om alles alleen te doen en afstand te houden wanneer iemand dichtbij komt.
Wat doet jouw karakterstructuur met je gezondheid en je succes?
De pantsering blokkeert je levensenergie in de meridianen en de organen, en dat veroorzaakt fysieke klachten. En de conditioneringen van het overlevingsmechanisme blokkeren jouw verlangde leven.
De onverwerkte emoties die vast zijn gaan zitten in jouw lichaam, zorgen ervoor dat de levensenergie niet kan stromen. De levensenergie blokkeert in de meridianen en in de organen, en dat veroorzaakt ook ziektes. Daarom vind ik het zo belangrijk om te kijken waarom er dingen gebeuren in ons leven en dat we geen pleisters meer plakken, maar echt naar de wortel toe gaan.
Want je moet ook begrijpen dat een karakterstructuur, dus een overlevingsmechanisme met conditioneringen, ervoor zorgt dat jouw verlangde leven vaak uitblijft. Dan heb ik het over een Rijk Leven: een leven vol liefde, geluk, gezondheid, succes en welvaart. Dat wordt geblokkeerd door het overlevingsmechanisme. Gedachtes of gevoelens als ik ben het niet waard, ik moet me klein houden of ik ben niet goed genoeg, zorgen ervoor dat het rijke leven wordt uitgesteld.
En dat zie ik juist bij succesvolle ondernemers en managers: aan de buitenkant staat er iets moois, maar van binnen bepaalt het oude pantser nog steeds hoeveel jij mag ontvangen. En als we niet werken aan onze trauma’s in het lichaam, blijft het overlevingsmechanisme bestaan, stroomt de levensenergie niet door, en veroorzaakt dat fysieke klachten en gezondheidsklachten. Dus ga altijd naar de wortel toe: waarom voel ik een tekort op liefde, geluk, gezondheid, succes en welvaart?
Kun je een karakterstructuur doorbreken?
Ja, dat kan: een karakterstructuur is een overlevingsmechanisme, geen vaststaand karakter. Door lichaamsgericht naar de wortel van het trauma te gaan, kan de pantsering verzachten en de levensenergie weer stromen.
In mijn praktijk werk ik daarvoor op het cellulaire lichaamsgeheugen en zak ik samen met jou steeds dieper af naar de wortel van de onverwerkte trauma’s, de belemmeringen en de angsten. Wat er dan gebeurt, is dat het overlevingsmasker, het pantser dat het overlevingsmechanisme in je lichaam en in je gezicht heeft gevormd, wordt verzacht. Een cliënt van mij, een vrouwelijke manager die alles voor elkaar had maar met parentificatie kampte, zei het zelf na twee sessies: het lijkt wel of mijn rimpeltjes wat zachter worden.
Ik ben Debbie Bernasco, internationaal geregistreerd en erkend holistisch traumatherapeut, businesscoach en opleider. Ik begeleid dagelijks ondernemers, zzp’ers, CEO’s en managers in loondienst naar een Rijk Leven: een mooi, vervuld leven vol liefde, geluk, gezondheid, succes en welvaart. Onthoud één ding: een Rijk Leven is jouw geboorterecht.
Wil je weten waar jouw trauma ligt opgeslagen en welk overlevingsmechanisme jouw leven stuurt? Plan dan een gratis kennismakingsgesprek. Dan kijken we samen naar jouw pantser en naar hoe jouw levensenergie weer mag gaan stromen.
Veelgestelde vragen over karakterstructuren
Wat is een karakterstructuur?
Een karakterstructuur is een overlevingsmechanisme met bijbehorende conditioneringen, gevormd doordat trauma zich tijdens de vroege ontwikkeling (van conceptie tot ongeveer zeven jaar) opslaat in het lichaam. De onverwerkte emoties vormen een pantser dat de levensenergie blokkeert.
Hoeveel karakterstructuren zijn er?
Dat verschilt per school: Wilhelm Reich beschreef er vijf, Alexander Lowen zes, en er zijn stromingen die er zeven onderscheiden, gekoppeld aan de zeven plekken in het lichaam waar trauma zich opslaat. Debbie Bernasco werkt met zeven karakterstructuren.
Waar wordt trauma opgeslagen in het lichaam?
Op zeven plekken: de ogen, de kaak, de keel, de borst, het middenrif, de buik en baarmoeder, en de benen. Elke plek correspondeert met een eigen overlevingsmechanisme en eigen conditioneringen.
Wat hebben karakterstructuren met hechtingstrauma te maken?
Alles: een karakterstructuur is het lichamelijke antwoord op hechtingstrauma (ook wel ontwikkelingstrauma, vroegkinderlijk trauma, moederwond, vaderwond of complex trauma). Je kunt ze niet los van elkaar zien.
Kun je een karakterstructuur veranderen?
Ja, dat kan: een karakterstructuur is een aangeleerd overlevingsmechanisme, geen vaststaand karakter. Door lichaamsgericht te werken aan de wortel van het trauma kan de pantsering verzachten, gaat de levensenergie weer stromen en verzwakken de oude conditioneringen.
lieve Debby
Kan je een potkast maken over de baarmoeder, ik denk dat daar mijn trauma zit.